Hurmatli Sergey Vadimovich!
Hurmatli hamkasblar!
Avvalo, bugungi davra suhbatining barcha ishtirokchilari va mehmonlarini qalbdan qutlashga, shuningdek, rossiyalik hamkorlarimizga ushbu tadbirni o‘tkazish tashabbusini qo‘llab-quvvatlaganlari uchun tashakkur bildirishga ijozat bergaysiz.
Bugungi uchrashuv uzoq yillik hamkorimiz bo‘lgan Gorchakov jamg‘armasi bilan hamkorlikda o‘tkazilmoqda. Ishtirokchilar orasida institutimizning do‘stlarini - qo‘shma muhokamalarimizda bir necha bor ishtirok etgan ekspertlar va hamkasblarimizni ko‘rish ayniqsa mamnuniyat bag‘ishlaydi.
Shuni ta’kidlamoqchimanki, bu yil MOXI uchun alohida yil bo‘ldi - biz ochilgan kunimizning 5 yilligini nishonlayapmiz. Rossiyalik hamkorlarimiz ham o‘zlarining yubileylarini nishonlayotganini bilamiz - IMEMO 70 yoshga, Rossiya Fanlar akademiyasining Xitoy va zamonaviy Osiyo institute esa 60 yoshga to‘ldi. Fursatdan foydalanib, hamkasblarimni ushbu muhim sanalar bilan samimiy tabriklayman.
Hurmatli ishtirokchilar!
O‘zbekiston bilan Rossiya o‘rtasidagi munosabatlar jadal, ko‘p qirrali va strategik xarakterga ega. Ular muntazam siyosiy muloqot, iqtisodiy, investitsiyaviy, energetika, transport-logistika, gumanitar va ta’lim sohalaridagi hamkorlikni qamrab olgan.
Atigi ikki hafta oldin O‘zbekiston Prezidenti 9-may kuni Moskvada bo‘lib o‘tgan bayram tadbirlarida ishtirok etdi, bu esa siyosiy hamkorlikning yuqori darajasi va munosabatlarning umumiy tarixiy asosini yana bir bor tasdiqladi.
Shu bilan birga, bunday yaqin o‘zaro bog‘liqlikka qaramay, biz global tendensiyalarni, jumladan, mehnat bozorlarining o‘zgarishi, malakali ishchi kuchiga bo‘lgan talabning ortishi va ta’lim tizimlarini yangi iqtisodiy sharoitlarga moslashtirish zarurati bilan bevosita bog‘liq jarayonlarni e’tiborsiz qoldira olmaymiz.
McKinsey hisob-kitoblariga ko‘ra, ish beruvchilarning qariyb 44 foizi bugungi kunda malakali kadrlar yetishmovchiligiga duch kelmoqda, tashkilotlarning deyarli yarmi esa yaqin yillarda bu tafovut yanada kuchayishini kutmoqda. Jahon iqtisodiy forumi prognozlariga ko‘ra, 2030-yilga borib ishchilarning 39 foizigacha kasbiy ko‘nikmalarni yangilash/qayta tayyorlashga muhtoj bo‘ladi.
Boshqacha aytganda, yangi voqelik shakllanmoqda, unda asosiy resurs shunchaki ishchi kuchi emas, balki doimiy ravishda yangilanib turadigan malaka hisoblanadi.
O‘zbekiston uchun bu muammo alohida dolzarblik kasb etadi. Mamlakat yosh demografik tuzilishga ega: aholining sezilarli qismini (60%) har yili mehnat bozoriga kirib kelayotgan yoshlar tashkil etadi. Bu bir vaqtning o‘zida ham kuchli resurs, ham bandlik va ta’lim tizimiga bosim o‘tkazadi.
Bunday sharoitda kadrlar tayyorlash tizimining ahamiyati keskin ortib bormoqda, chunki u iqtisodiyot talablariga maksimal darajada moslashtirilishi lozim.
Rossiya oliy o‘quv yurtlarining O‘zbekistondagi filiallari bu borada alohida o‘rin tutadi. Agar 2000-yillarning boshlarida mamlakatda Rossiya oliy ta’lim muassasasining faqat bitta filiali (REU Plexanov) faoliyat yuritgan bo‘lsa, bugungi kunda ularning soni 15 taga yetdi. Ularda 10 mingdan ortiq talaba tahsil oladi. Bundan tashqari, Rossiya ta’limi eng talabgir yo‘nalishlardan biri bo‘lib qolmoqda. 60 mingdan ortiq O‘zbekiston fuqarosi Rossiya oliy o‘quv yurtlarida tahsil olmoqda.
Biroq, asosiy masala nafaqat ta’lim olish imkoniyati, balki uning samaradorligi - amaldagi ta’lim dasturlari iqtisodiyot talablariga qanchalik mos kelishi va bitiruvchilarning amaliy ehtiyoji hamda ularning iqtisodiy tizimga integratsiyalashuvi qay darajada ta’minlanishi bilan ham bog‘liq.
Bu borada muhim ijtimoiy-iqtisodiy hodisa bo‘lib qolayotgan mehnat migratsiyasi ham kam ahamiyatga ega emas. O‘zbekiston uchun tashqi bandlik ham uy xo‘jaliklarining daromad manbai, ham mehnat bozoridagi muvozanat elementi hisoblanadi.
Shu bilan birga, migratsiya tuzilmasi ancha zaifligicha qolmoqda: O‘zbekistondan kelgan mehnat migrantlarining taxminan 95 foizi past va o‘rta malakali qatlamlarda band. Mehnat migratsiyasining asosiy oqimi Rossiya Federatsiyasiga yo‘naltirilgan bo‘lib, u O‘zbekiston fuqarolari uchun asosiy bandlik bozori bo‘lib qolmoqda - bugungi kunda 1 milliondan ortiq o‘zbekistonlik migrantlar Rossiyada bo‘lib turibdi. Valday platformasida, Rossiyada Markaziy Osiyo mamlakatlaridan 6 milliongacha kishi borligi haqida ma’lumot berilgan.
Bu ketishdan oldin malaka, til va kasbiy tayyorgarlik darajasini oshirish, shuningdek, migratsiyadan oldingi o‘qitish va ko‘nikmalarni sertifikatlash tizimlarini kuchaytirishning obyektiv zarurati ortib borayotganini anglatadi.
Boshqacha aytganda, migratsiya nafaqat oqimlarni boshqarishni, balki inson kapitali sifatini boshqarishni ham tobora ko‘proq talab qilmoqda.
Shunday qilib, biz o‘zaro bog‘liq jarayonlarning murakkab tizimi bilan ish ko‘ramiz. Aynan shu sababli bugungi munozara uchta sessiyaga bo‘lingan:
- 1. O‘zbekistonda mehnat bozori ehtiyojlari va oliy ta’lim tizimini rivojlantirish: Rossiya oliy ta’lim muassasalari filiallari negizida kadrlar salohiyatini shakllantirish;
Bu yerda hozirgi ta’lim trayektoriyasi iqtisodiyotning tarkibiy o‘zgarishlari va kelajakdagi mehnat bozori talablariga qanchalik mos kelishini muhokama qilish juda muhimdir.
- 2. Biznes va ta’lim tashkilotlari o‘rtasidagi hamkorlik modellari: O‘zbekistondagi Rossiya investitsiya loyihalari uchun o‘rta bo‘g‘in kadrlarini tayyorlash;
Ushbu sessiyada ta’lim va ishlab chiqarish sektorini amaliy bog‘lash mexanizmlariga e’tibor qaratish muhim, deb hisoblaymiz.
- 3. Ta’lim va migratsiya: Rossiya-O‘zbekiston hamkorligida tayyorlov markazlari mehnat migratsiyasini boshqarish vositasi sifatida.
Bu yerda asosiy e’tibor ketishdan oldingi tayyorgarlik sifatini oshirish va malakalarning tashqi mehnat bozorlari talablariga mos kelishiga qaratilgan.
Davra suhbati ishida davlat organlari va ekspertlar hamjamiyati vakillari ishtirok etmoqda, bu esa muhokamaning predmetli va amaliy xarakterga ega bo‘lishiga umid qilish imkonini beradi.
Ishonchim komilki, bugun biz nafaqat o‘zaro fikr almasha olamiz, balki ushbu sohadagi hamkorlikni yanada rivojlantirish bo‘yicha aniq takliflar va umumiy qarashlarni ishlab chiqamiz.
Barcha ishtirokchilarga samarali va mazmunli ish tilayman.
E’tiboringiz uchun tashakkur!
