Hurmatli Akmal Xolmatovich, Asangul Baxit

Janobi Oliylari,

Hurmatli mehmonlar,

Buyuk yozuvchi, davlat va diplomat Chingiz To‘raqulovich Aytmatov xotirasiga bag‘ishlangan ijodiy forumning barcha ishtirokchilarini qutlashga ijozat bergaysiz.

Hurmatli Asangul Baxit va Qirg'iziston elchixonasi jamoasiga qirg'izistonlik ishtirokchilarni taklif qilishda yordam berganliklari uchun o'z minnatdorchiligimni bildirmoqchiman. Qolaversa, Biz bugun Qirg'iziston Respublikasi Madaniyat, axborot, sport va yoshlar siyosati vazirligi bo'lim boshlig'i Salkin Satarovna Sarnogoeva va Ch.Aytmatov nomidagi Issiko’l forumi vitse-prezidenti Dinara Esenbekovna Jumabayevani qutlashdan mamnunmiz.

Elchilar va diplomatlarga, shuningdek, yozuvchi va ekspertlarga, adabiy ijod, buyuk adib va davlat arbobining g‘oyaviy merosi mutaxassislariga ishtiroki uchun alohida minnatdorchilik bildiramiz.

Hurmatli ishtirokchilar,

O'tayotgan yil O'zbekiston-Qirg'iziston munosabatlarida bir qator muhim voqealar bilan muxrlandi. Ulardan eng muhimi, iyul oyida Qirg‘iziston Prezidenti, hurmatli Sadir Nurgojoyevich Japarovning O‘zbekistonga davlat tashrifi bo'ldi.

Tashrif arafasida biz Bishkek shahrida Qirg‘iziston Respublikasi Milliy strategik tashabbuslar instituti (MSTI) bilan ikki tomonlama hamkorlik masalalariga bag‘ishlangan davra suhbati o‘tkazdik. MSTI biz uchun Chingiz Aytmatov muzeyiga ekskursiya uyushtirdi va bu bizda katta taassurot qoldirdi. Eksponatlar orasida O‘zbekistonga oid ko‘plab fotosuratlarni ko‘rish, ayniqsa, MSTI xodimi, Chingiz To‘raqulovichning jiyani Axmatov Asan Kenjibayevichning hikoyasini tinglash barchaga manzur bo‘ldi.

Aynan o‘shanda biz MOXIda buyuk adib xotirasiga bag‘ishlangan ijodiy kecha o‘tkazishga, tadbir doirasida ularning nafaqat dunyoning 170 dan ortiq tillariga tarjima qilingan adabiy durdona asarlarini, balki davlat va diplomatik faoliyati, mamlakatimiz bilan yaqin aloqalari, O‘zbekiston yozuvchilari, diplomatlari, rahbarlari bilan uchrashuvlari haqida ham suhbatlashishga qaror qilgandik.

2023-yil sentabr oyi Dushanbe shahrida bo‘lib o‘tgan Markaziy Osiyo davlat rahbarlarining beshinchi Maslahat uchrashuvida O‘zbekiston Prezidenti M.Mirziyoyev Ch.Aytmatovning jahon adabiyoti hamda Markaziy Osiyo mamlakatlari davlatchiligining shakllanishiga qo‘shgan hissasini yuqori baholadilar. Shu o’rinda, Prezidentimiz buyuk mutafakkirlar, olimlar va faylasuflar sharafiga iqtidorli yoshlar uchun mintaqaviy ilmiy-taʼlim grantlari va stipendiyalarni taʼsis etish taklifini ilgari surdilar va ular qatoriga Chingiz Aytmatovni ham kiritdilar.

“Chingiz Aytmatovning do‘stona munosabatlarimizdagi hissalari beqiyosdir va biz buni davom ettirishimiz kerak. Oʻzbekistonning Markaziy Osiyo madaniyatiga taʼsirini xuddi Vizantiyaning Rusga taʼsiri bilan taqqoslash mumkin degan soʻzlarni faqatgina doʻst yozishi mumkin”, — deb taʼkidlagandilar Prezident Sh.M. Mirziyoyev.

Shuningdek, Chingiz Aytmatov asarlari mintaqamizni zamonaviy jahon adabiyotining bir qismiga aylantirganini, uning diplomatik faoliyati Markaziy Osiyo xalqlari o‘rtasidagi do‘stlikni mustahkamlashga haqiqiy hissa qo‘shganini alohida qayd etmasam bo‘lmaydi.

Bugungi dasturdagi nutqlarni ko’rib, Ch. Aytmatovning uzoqni ko‘ra bilishi, hatto siyosiy qarashlari va g‘oyalari Markaziy Osiyo taraqqiyotidagi zamonaviy tendensiyalar bilan uyg‘unligidan hayratga tushamiz.

Shu o’rinda, 1995 yilda mamlakatimiz poytaxtida bo‘lib o‘tgan “Markaziy Osiyo xalqlari madaniyatlari assambleyasi”ning birinchi qurultoyida Chingiz To‘raqulovich quyidagicha ta’kidlagan edi:

“Biz Toshkentda mintaqadagi ijod va ilm-fan bilan shug‘ullanuvchi madaniy missiyaning bevosita tashuvchilari bilan Markaziy Osiyo davlatlarining umumiy “tashvish va xavotirlari”ni ochiq jamoaviy muhokama qilishga yig’ildik”.

1997 yilda “Issiqkoʻl forumi – 97”da Aytmatov “Markaziy Osiyo mintaqasi oʻz taraqqiyotida, oʻzining geosiyosiy taqdiri uchun moʻljallangan “tinchlikparvar” rolni shakllantirishda hal qiluvchi tarixiy davrda ekanligini” ta’kidlagan edi.

Shu bilan birga, Issiqko‘l forumidagi o‘sha ma’ruzasida “Markaziy Osiyo nihoyatda alohida o‘rin tutgan holda, har doim kuch markazlari tutashgan joyda bo‘lib, turli miqyosdagi to‘qnashuvlarning halokatli ta’sirini boshidan kechirgan ”deya bayon qilganlar.

Shunga qaramay, mintaqa kelajagiga ishonch ularni also tark etmagan va Arnold Toynbiga ishora qilib, “kelajak sivilizatsiyalaridan birining markazi Markaziy Osiyoda bo’lishini bashorat qildi”.

Hurmatli tadbir qatnashchilari,

Forumimizni chinakam ijodiy o‘tkazish uchun dasturga O‘zbek Milliy akademik teatrining “Momo yeri” spektaklidan kichik epizod namoyishini kiritdik. Shuningdek, O‘zbekiston Qirg‘iz milliy madaniyat markazi raisi Rahmatulla Jabborov Chingiz To‘raqulovich she’rini qirg‘iz tilida aytib beradi.

Xulosa qilib aytganda, sizlarga yorqin taassurotlar va qiziqarli chiqishlar, ikki mamlakat va mintaqa xalqlari o‘rtasidagi gumanitar aloqalarni mustahkamlash bo‘yicha takliflar tilashga ijozat bergaysiz.

E'tiboringiz uchun rahmat.