Hurmatli moderator, xonimlar va janoblar,

MOXI nomidan ushbu nufuzli forum ishtirokchilarini qutlashga va meni taklif etganliklari uchun tashkilotchilarga minnatdorlik bildirishga ijozat bergaysiz.

Ishonchim komilki, bugungi global sivilizatsiyalararo almashinuvga oid muhokamalar SHHT doirasidagi gumanitar o‘lchovni rivojlantirishga, davlatlar va xalqlar o‘rtasidagi o‘zaro tushunishni mustahkamlashga va yanada adolatli, xavfsiz hamda inklyuziv dunyo barpo etishga xizmat qiladi.

SHHT mamlakatlari Tyanszindagi sammitga global rivojlanishning burilish davrida kirib kelmoqda. Bugungi dunyo misli ko‘rilmagan sinovlarga duch kelmoqda: geosiyosiy keskinliklarning kuchayishi, global iqtisodiyotning parchalanganligi va xalqaro hamjamiyatning chuqurroq bo‘linishi. Shu sharoitda SHHT ishonch, suverenitetga hurmat va har bir mamlakatning o‘z yo‘lini tanlash huquqiga asoslangan muloqotni ustuvor qiluvchi noyob platforma sifatida alohida ahamiyatga ega.

O‘tgan yili Ostona shahrida bo‘lib o‘tgan “SHHT+” sammitida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev ta’kidlaganidek, bugungi kunda dunyo ishonch, adolat va birdamlikni qayta tiklashga hech qachon bo‘lgandan ko‘ra ko‘proq muhtoj. U inklyuzivlik, o‘zaro hurmat va tinch-totuv hamkorlikka asoslangan yangi xalqaro kun tartibini shakllantirishga chaqirdi.

Bu nuqtai nazardan, XXR Raisi Si Szinpin tomonidan ilgari surilgan Global Sivilizatsiya Tashabbusi alohida ahamiyatga ega. Ushbu tashabbus madaniyatlar va sivilizatsiyalar o‘rtasidagi muloqotni chuqurlashtirishga, gumanitar aloqalarni mustahkamlashga, o‘zaro tushunish, adolat va tenglik tamoyillarini ilgari surishga qaratilgan.

Bu g‘oyalar O‘zbekiston va Markaziy Osiyo xalqlariga yuksak darajada yaqin va tushunarli, chunki mintaqamiz Xitoy bilan asrlar davomida madaniy va sivilizatsion aloqalarni rivojlantirib kelgan. Xorazm, Samarqand va Buxoro kabi qadimiy shaharlar savdogarlari Buyuk Ipak yo‘li bo‘ylab Xitoy ipaklari, qog‘ozi, chinnisi va choyini Yaqin Sharq va Yevropaga yoyishda muhim rol o‘ynagan.

Ajdodlarimiz — olimlar, matematiklar, astronomlar va tabiblar qadimgi Xitoyda “G‘arbiy hududlar” (Siyuy) deb atalgan madaniyat markazlaridan biri sifatida xitoy ilm-fanining rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan. Tarixiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, Tan sulolasi davrida Xitoy va mintaqamizdagi yirik shaharlar o‘rtasida gumanitar almashinuv gullab-yashnagan. Bizning mintaqamizning musiqa, moda, milliy taomlar va boshqa madaniy unsurlari Xitoy poytaxtida va provinsiyalarida juda mashhur bo‘lgan.

Tarixiy-sivilizatsion aloqalar va bugungi zamonaviy munosabatlar — mentalitetlarning yaqinligi, do‘stlik, o‘zaro hurmat va ishonch tamoyillariga asoslangan hamkorlik — bugungi kunda har tomonlama hamkorligimizning mustahkam poydevori bo‘lib xizmat qilmoqda.

Hozirda O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi munosabatlar tarixdagi eng yuqori va ijobiy dinamik davrni boshdan kechirmoqda. 2012-yilda strategik sheriklik o‘rnatilgan, 2016-yilda bu munosabatlar keng qamrovli strategik sheriklik darajasiga ko‘tarilgan, 2024-yilda esa Prezident Sh.Mirziyoyevning Xitoyga davlat tashrifi chog‘ida “yangi davr uchun barcha mavsumlarga mo‘ljallangan keng qamrovli strategik sheriklik” darajasiga ko‘tarildi.

Toshkent va Samarqanddagi Konfutsiy institutlari O‘zbekistonda xitoy tili va madaniyatini rivojlantirishga katta hissa qo‘shmoqda. Joriy yil iyun oyida imzolangan vizasiz rejim haqidagi bitim kuchga kirib, o‘zaro safarlar, ishbilarmonlik, madaniy va turistik almashinuvlarni kengaytirish uchun qulay sharoit yaratdi.

O‘zbekiston Global Sivilizatsiya Tashabbusini qo‘llab-quvvatlaydi, chunki uning ko‘plab qoidalari mamlakatimizning sivilizatsiyalararo muloqotni chuqurlashtirish, gumanitar sheriklikni rivojlantirish va xalqlar o‘rtasida ishonchni mustahkamlashga qaratilgan tashqi siyosiy ustuvor yo‘nalishlariga hamohangdir. Bunga yaqqol misol sifatida 2022-yilda bo‘lib o‘tgan Samarqand sammitida O‘zbekiston tomonidan ilgari surilgan “Umumiy xavfsizlik va farovonlik yo‘lida Samarqand birdamlik tashabbusi”, shuningdek, BMT Bosh Assambleyasi tomonidan qabul qilingan “Xalqlararo muloqot kuni”ni e’lon qilish to‘g‘risidagi rezolyutsiyaga faol hissa qo‘shishimizni keltirish mumkin.

Shuningdek, bizni mintaqaviy va xalqaro xavfsizlikni ta’minlash, BMTning markaziy roliga sodiqlik, global muammolarni yengish va Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishda ko‘p tomonlama hamkorlik kabi umumiy intilishlar birlashtiradi.

Biz davlat suvereniteti, hududiy yaxlitlik, yaxshi qo‘shnichilik tamoyillarini hurmat qilish, har bir xalqning rivojlanish yo‘lini va madaniy-sivilizatsion o‘zligini tanlash huquqi kabi masalalarda bir-birimizni qat’iy qo‘llab-quvvatlaymiz.

O‘zbekiston va Xitoy BMT, SHHT va “Markaziy Osiyo – Xitoy” mexanizmi doirasida samarali hamkorlik qilmoqda. Ikkinchi “Markaziy Osiyo – Xitoy” sammitida qabul qilingan Ostona deklaratsiyasida olti davlatning Xitoyning global rivojlanish, global xavfsizlik va global sivilizatsiya tashabbuslari doirasida faol hamkorlikka tayyorligi hamda madaniy almashinuv va sivilizatsion boyish bo‘yicha qo‘shma sa’y-harakatlarga tayyorligi qayd etildi.

Markaziy Osiyo davlatlari va Xitoy, shuningdek, BMT Bosh Assambleyasi tomonidan qabul qilingan “Xalqlararo muloqot kuni” rezolyutsiyasi doirasida tadbirlar o‘tkazishga va madaniy tushunishni rivojlantirishga birgalikda hissa qo‘shishga kelishib oldilar.

O‘zbekiston SHHT doirasida qo‘shma ta’lim dasturlari, akademik almashinuvlar va ilmiy loyihalarga alohida e’tibor qaratmoqda. Ushbu yo‘nalish yosh mutaxassislar va talabalarni tayyorlashga qaratilgan. Biz, shuningdek, Xitoy va boshqa davlatlar bilan birgalikda madaniy tadbirlar, ilmiy konferensiyalar va boshqa gumanitar almashinuvlarni faol ravishda amalga oshirmoqdamiz. Bu ishlar mamlakatlarimizni yanada yaqinlashtiradi, o‘zaro tushunishni mustahkamlaydi va ishonchni kuchaytiradi.

Xitoy tomonidan ilgari surilgan “Besh umumiy uy” konsepsiyasi ham alohida e’tiborga loyiq bo‘lib, u SHHT makonida barqaror va tinch taraqqiyotning asosiy yo‘nalishlarini o‘zida mujassam etadi: tinchlik va xavfsizlik umumiy uyi, farovonlik umumiy uyi, yaxshi qo‘shnichilik va do‘stlik umumiy uyi, yashil rivojlanish umumiy uyi va adolatli ko‘p qutbli dunyo tartibi uchun adolat umumiy uyi.

Prezident Shavkat Mirziyoyev ta’kidlaganidek: “SHHT siyosiy va mafkuraviy xolis, keng qamrovli va konstruktiv hamkorlikni rivojlantirishga intilayotgan ko‘plab davlatlar uchun jozibador markaz bo‘lib qolmoqda”.

Tashkilotning 25 yilligi arafasida uni zamonaviy chaqiriqlarga strategik moslashtirish vaqti keldi. Biz ishonamizki, Global Sivilizatsiya Tashabbusi doirasida gumanitar o‘lchovni mustahkamlash SHHT doirasidagi hamkorlikning yangi falsafasini shakllantirishga muhim hissa qo‘shadi.

Yakunda ushbu muhim forumning muvaffaqiyatli o‘tishini tilayman va muhokamalarimiz natijalari Tyanszindagi sammitda SHHT davlatlari o‘rtasidagi madaniy-gumanitar aloqalarni yanada chuqurlashtiradigan muhim qarorlar qabul qilinishiga xizmat qilishiga umid bildiraman.

E’tiboringiz uchun rahmat.