Tadbir Qozog‘iston Prezidenti Qosim-Jomart Toqayevning O‘zbekistonga tashrifi yakunlari bo‘yicha erishilgan kelishuvlarni rivojlantirish maqsadida tashkil etildi.
Muhokamalar doirasida ittifoqchilik munosabatlarining bugungi holati va uni rivojlantirish istiqbollari, savdo-iqtisodiy, investitsiyaviy, transport-kommunikatsiya, energetika va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash, shuningdek, Markaziy Osiyo makonida o‘zaro bog‘liqlikni oshirish masalalari muhokama qilindi.
Davra suhbatida ikki mamlakatning yetakchi ilmiy-tadqiqot va tahliliy markazlari, davlat tuzilmalari, oliy ta’lim muassasalari, madaniy va jamoat tashkilotlari vakillari ishtirok etdi.
Davra suhbatini ochar ekan, MOXI direktori Javlon Vaxabov oliy darajadagi muntazam aloqalarning ahamiyatini va ularning hamkorlikni mustahkamlashdagi muhim rolini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, birgina 2025-yilda 20 dan ortiq aloqalar qayd etilgan - prezidentlar Shavkat Mirziyoyev va Qasim-Jomart Toqayev o‘rtasida ikki tomonlama va ko‘p tomonlama formatda oyiga o‘rtacha 2 ta o‘zaro hamkorlik amalga oshirilgan.
Uning fikricha, siyosiy hamkorlikning bunday yuqori intensivligi O‘zbekiston va Qozog‘istonning mintaqaviy jarayonlardagi rolini kuchaytiradi, ularning hamkorligini Markaziy Osiyoning barqarorligi va izchil rivojlanishining asosiy ustunlaridan biriga aylantiradi.
"Bunday muloqotning muntazamligi ishonchni mustahkamlaydi, qaror qabul qilish xarajatlarini kamaytiradi va nafaqat ikki tomonlama munosabatlarning, balki kengroq mintaqaviy hamkorlikning ham oldindan bashorat qilinadigan kun tartibini shakllantiradi," - dedi J.Vaxabov.
Qozog‘iston Respublikasining O‘zbekistondagi elchisi Beybut Atamqulov strategik sheriklik va ittifoqchilik munosabatlarini yanada kengaytirish va chuqurlashtirish zarurligiga e’tibor qaratdi. U savdo, energetika, sarmoyaviy hamkorlik va madaniy-gumanitar hamkorlikni ustuvor yo‘nalishlar sifatida qayd etdi.
Transport jihatidan o‘zaro bog‘liqlikni mustahkamlashga alohida e’tibor qaratildi. Ma’lumotlarga ko‘ra, 2025-yilda ikki davlat o‘rtasidagi temir yo‘l tashuvlari hajmi 16 foizga oshib, 32 million tonnadan oshdi.
Shuningdek mamlakatlar o‘rtasida sayyohlar almashinuvini yanada kengaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratildi. Birgina o‘tgan yilning o‘zida Qozog‘istondan O‘zbekistonga qariyb 2,5 million kishi tashrif buyurgani, O‘zbekiston fuqarolarining Qozog‘istonga umumiy safarlari soni 1,3 milliondan oshgani ikki tomonlama madaniy hamkorlikning yuqori darajasini aks ettirishi ta’kidlandi.
Qozog‘iston strategik tadqiqotlar instituti direktori Jandos Shaymardanov O‘zbekiston va Qozog‘iston o‘rtasidagi ittifoqchilik munosabatlari amaliy jihatdan boyib borayotganini ta’kidladi. 2025-yilda o‘zaro savdo hajmi 16,2 foizga oshib, 4,8 milliard dollarga yetdi. Qo‘shma korxonalar soni 1,1 mingdan oshdi, investitsiya portfeli esa allaqachon 3,8 milliard dollarlik 52 ta loyihani o‘z ichiga oladi.
O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Transport va logistikani rivojlantirish muammolarini o‘rganish markazi direktori Bekzod Xolmatov transport sohasidagi asosiy yutuqlarni alohida ta’kidlab o‘tdi. B.Xolmatovning so‘zlariga ko‘ra, 2026-yilning birinchi choragida yuk tashish hajmi 7,7 million tonnaga yetdi, bu 2025-yilning shu davriga nisbatan 40 foizga ko‘pdir. Aktau porti orqali eksportning o‘sishini ta’minlagan 65 foizgacha chegirmali tarif siyosati muhim rol o‘ynadi.
Aviatsiya sohasida ham sezilarli yutuqlarga erishildi: parvozlar soni ikki barobardan ko‘proqqa oshib, haftasiga 40 taga yetdi, yo‘lovchilar oqimi esa 117 foizga oshib, 633 ming kishidan oshdi.
"Women in Logistics and Transport" tashkiloti vitse-prezidenti Marina Kuznechevskaya chegara tartib-qoidalarini takomillashtirish, transport infratuzilmasini modernizatsiya qilish va zamonaviy texnologiyalarni joriy etish allaqachon hujjatlar aylanishini tezlashtirish va chegarani kesib o‘tish vaqtini qisqartirish imkonini berayotganini, bu esa o‘zaro savdoni kengaytirish, ishbilarmonlik faolligini rivojlantirish va mamlakatlar o‘rtasidagi gumanitar aloqalarni mustahkamlashga xizmat qilayotganini ta’kidladi.
U misol tariqasida 2025-yilda modernizatsiya qilingan "Qoplonbek-Navoiy" nazorat-o‘tkazish punktini keltirdi, bu esa o‘tkazish qobiliyatini oshirish va o‘zaro savdoni ko‘paytirish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qildi. Bundan tashqari, 2026-yilda eng yirik "Jibek joli" (Qozog‘iston) va "G‘ishtko‘prik" (O‘zbekiston) o‘tkazish punktlarining ochilishi kutilayotgani ta’kidlandi, bu esa asosiy yo‘nalishlardan birida o‘tkazish qobiliyatini bir necha barobar oshirish imkonini beradi.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati Dilorom Fayziyeva ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlashning samarali mexanizmi sifatida parlamentlararo muloqotning muhimligini ta’kidladi. Uning ta’kidlashicha, ushbu format doirasida iqtisodiyotdan tortib madaniy-gumanitar hamkorlikkacha bo‘lgan keng ko‘lamli masalalar muhokama qilinmoqda, bu esa ikki davlatning xalqaro maydondagi pozitsiyalarini muvofiqlashtirishga xizmat qiladi.
O‘z navbatida, M.Auezov nomidagi Janubiy Qozog‘iston davlat universiteti Chirchiq filiali direktori, akademik Dariya Kojamjarova madaniy-gumanitar hamkorlikning ahamiyatini ta’kidlab, ilm-fan va ta’lim sohasidagi hamkorlikni rivojlantirish barqaror sheriklikning tizim yaratuvchi omili ekanligini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, inson kapitaliga investitsiyalar iqtisodiy integratsiyaning asosini tashkil etadi.
Shu nuqtayi nazardan, u oliy ta’lim sohasidagi muvaffaqiyatli hamkorlikni, 2024-yilda Olmaota shahrida Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti filiali va Chirchiq shahrida M.Avezov nomidagi Janubiy Qozog‘iston universiteti filialining ochilishi bunga xizmat qilayotganini ta’kidladi.
Qozog‘iston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi huzuridagi Tashqi siyosiy tadqiqotlar instituti katta eksperti Valeriy Sitenko kelishilgan yondashuvlarni ishlab chiqish va yagona ovoz bilan so‘zlash imkonini beruvchi "MO+" formatining ahamiyatini ta’kidladi. Tadqiqotchining fikricha, murakkab xalqaro vaziyat fonida Markaziy Osiyo o‘zining barqarorligi bilan e’tiborni tortmoqda, bu esa uning strategik rolini kuchaytirmoqda.
Mintaqadagi o‘zaro hamkorlikning ijobiy dinamikasini qayd etib, Qozog‘iston-Germaniya universiteti professori Rustam Burnashev davlatlar o‘rtasidagi ittifoqchilik munosabatlarining rivojlanishi Markaziy Osiyo subyektligining shakllanishiga xizmat qilishini ta’kidladi. Uning fikricha, tashqi siyosiy qarorlarda mustaqillik va xalqaro e’tiborning kuchayishi mintaqa mamlakatlarining tashqi hamkorlar bilan savdo, sarmoyaviy va texnologik aloqalarini kengaytirish uchun noyob imkoniyatlar yaratmoqda.
Davra suhbati yakunida ishtirokchilar tomonidan savdo, iqtisodiyot, transport, investitsiya va madaniy-gumanitar sohalardagi sheriklikni rivojlantirish bo‘yicha amaliy taklif shakllantirildi.
Ekspertlar O‘zbekiston va Qozog‘istonning sheriklikni chuqurlashtirishga bo‘lgan strategik intilishini tasdiqladilar hamda tegishli idoralar va ekspert doiralari vakillari o‘rtasidagi konstruktiv muloqotni davom ettirish muhimligini ta’kidladilar.
