Janobi Oliylari Elchi Manfred Xuterer!

Hurmatli anjuman ishtirokchilari va mehmonlar!

Sizlarni «Markaziy Osiyo – Germaniya» tahliliy markazlarining navbatdagi onlayn forumida ko‘rib turganimdan nihoyatda mamnunman.

Avvalambor, taklifimizni qabul qilganingiz uchun Sizga, Janobi Oliylari, o‘zimning samimiy minnatdorligimni bildirishga ijozat bergaysiz.

Sizlarning bugungi uchrashuvdagi ishtirokingiz mamlakatlarimiz va ekspertlar hamjamiyatlari o‘rtasidagi o‘zaro anglashuvni mustahkamlashga xizmat qiluvchi ochiq muloqot hamda professional hamkorlik an’analari naqadar muhim ahamiyatga ega ekanini yana bir bor tasdiqlaydi.

Hurmatli hamkasblar!

Bugungi uchrashuvimiz nufuzli ekspertlar va diplomatlarni bir davraga jamlagani Markaziy Osiyo hamda Germaniya o‘rtasidagi jadal rivojlanayotgan hamkorlikka bo‘lgan qiziqish naqadar yuqori ekanidan dalolat beradi.

Ekspertlar hamjamiyatlari joriy tendensiyalarni chuqur tahlil qilib, ikki tomonlama va mintaqalararo sheriklikni yanada kengaytirish bo‘yicha istiqbolli yondashuvlarni ishlab chiqayotgan bir paytda, bizning muloqotimiz g‘oyatda dolzarb va o‘z vaqtida tashkil etilgan, deb hisoblayman.

Uzoq yillar davomida Germaniya Yevropa Ittifoqining Markaziy Osiyoga nisbatan siyosatida asosiy harakatlantiruvchi kuch vazifasini o‘tab kelmoqda. Aynan Germaniyaning Yevropa Ittifoqi Kengashiga raisligi davrida — 2007 yilda Ittifoqning mintaqamiz bo‘yicha birinchi Strategiyasi qabul qilingan edi. 2019 yilda esa Germaniya tashabbusi bilan ushbu hujjat tubdan yangilanib, keng qamrovli tus oldi.

Bugungi «davrlar almashinuvi» (Zeitenwende) sharoitida ham Germaniya barqaror va ko‘p vektorli Yevroosiyo hamkorligini shakllantirishda Markaziy Osiyoning eng ishonchli hamkorlaridan biri bo‘lib qolmoqda.

Shu munosabat bilan, Janobi Oliylari, Sizning «Zeitenwende’dan keyin Germaniyaning Markaziy Osiyodagi siyosati» nomli maqolangiz so‘nggi yillardagi eng mazmundor va teran tahliliy asarlardan biri bo‘lganini alohida ta’kidlashni istardim. Mazkur ish ekspertlar muloqoti uchun yuqori mezonlarni belgilab berdi va kelgusi muhokamalarimizga mustahkam poydevor bo‘lib xizmat qiladi.

Aziz do‘stlar!

So‘nggi yillarda Markaziy Osiyo va Germaniya o‘rtasidagi sheriklik strategik manfaatlarning mushtarakligi va amaliy hamkorlikning kengayishini ifoda etuvchi sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarildi.

Shu nuqtai nazardan, «Markaziy Osiyo – Germaniya» (S5+1) formati institutsional siyosiy muloqotni mustahkamlash hamda mintaqalararo hamkorlikni chuqurlashtirishga qaratilgan aniq tashabbuslarni hayotga tatbiq etishda muhim platforma vazifasini o‘tamoqda.

Berlin (2023 y.) va Ostona (2024 y.) shaharlarida bo‘lib o‘tgan oliy darajadagi sammitlar «S5+1» formatini institutsionallashtirish hamda o‘zaro munosabatlarni strategik sheriklikning sifat jihatidan mutlaqo yangi darajasiga olib chiqish imkonini berdi.

Hurmatli anjuman ishtirokchilari!

Bugungi ijobiy hamkorlik dinamikasi Yevropa Ittifoqi va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi aloqalarning keng ko‘lamli kengayishi fonida jadal rivojlanmoqda. Shu nuqtai nazardan, Samarqand sammiti mintaqamiz va Yevropa Ittifoqi o‘rtasidagi munosabatlar tarixida yangi sahifa ochgan muhim bosqich bo‘ldi.

Sammit yakunida qabul qilingan Samarqand deklaratsiyasida «Yashil strategik yo‘lak»ni barpo etish, «Markaziy Osiyo – YeI» toza energiya bo‘yicha sheriklik aloqalarini o‘rnatish, qo‘shma transport-logistika loyihalarini rivojlantirish hamda akademik va ilmiy-tadqiqot hamkorligini kengaytirish kabi qator strategik tashabbuslar o‘z aksini topgan.

«Markaziy Osiyo – YeI» formati mintaqalararo muloqotning eng nufuzli platformalaridan biriga aylandi. O‘z tarkibida 27 ta a’zo davlat hamda «Katta yettilik» (G7) ning uchta yirik iqtisodiyotini birlashtirgan Yevropa Ittifoqi mintaqamizning barqaror taraqqiyoti uchun zarur bo‘lgan tizimli va institutsional sheriklikni ta’minlashda strategik «salmoqli kuch» sifatida muhim rol o‘ynamoqda.

Aziz mehmonlar!

An’anaviy transport yo‘nalishlari faoliyatidagi uzilishlar fonida o‘zaro bog‘liqlik masalasi bugungi kunda yangi strategik ahamiyat kasb etmoqda. Bunday sharoitda Markaziy Osiyoni Kaspiy dengizi va Janubiy Kavkaz orqali Yevropa bilan bog‘laydigan **«O‘rta yo‘lak» (Transkaspiy xalqaro transport yo‘nalishi)**ni rivojlantirish ham Yevropa Ittifoqi, ham Germaniya uchun ustuvor vazifaga aylandi.

Bu boradagi intilishlarning qat’iyligi yirik moliyaviy resurslar yo‘naltirilayotgani bilan ham tasdiqlanadi. Xususan, «Global darvoza» (Global Gateway) tashabbusi doirasida hamda xalqaro moliya institutlari ko‘magida «O‘rta yo‘lak» infratuzilmasini yaxshilash, xomashyo resurslarini o‘zlashtirish va iqlim barqarorligini ta’minlash kabi muhim sohalarga 20 milliard yevrodan ortiq mablag‘ safarbar etildi.

Yevropa tiklanish va taraqqiyot bankining hisob-kitoblariga ko‘ra, Markaziy Osiyoda transport infratuzilmasini to‘liq modernizatsiya qilish uchun qariyb 18,5 milliard yevro miqdorida sarmoya talab etiladi. Bu esa o‘z navbatida, hamkorligimizning miqyosi naqadar keng ekanini ko‘rsatadi.

Aziz do‘stlar!

Shu o‘rinda ta’kidlash joizki, 2025 yilning oktabr oyida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning Bryussel shahriga amalga oshirgan tarixiy tashrifi munosabatlarimiz ravnaqida mutlaqo yangi sahifa ochdi. Tashrif doirasida O‘zbekiston va Yevropa Ittifoqi o‘rtasida Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik to‘g‘risidagi bitimning (KShHB) imzolanishi, shuningdek, Yevropa kengashi va Yevropa komissiyasi rahbariyati bilan o‘tkazilgan samarali muzokaralar ikki tomonlama aloqalarni sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tardi.

O‘zbekiston Yevropa Ittifoqining yetakchi davlatlaridan biri – Germaniyaning mintaqaviy strategiyasida ham markaziy o‘rin tutadi. Ayniqsa, 2024 yil sentabr oyida Federal kansler Olaf Sholsning O‘zbekistonga amalga oshirgan rasmiy tashrifi va Prezident Shavkat Mirziyoev bilan o‘tkazgan muzokaralari ikki tomonlama kun tartibini amaliy mazmun bilan boyitdi. Tashrif yakunida imzolangan Migratsiya va mobillik to‘g‘risidagi hukumatlararo bitim ushbu yo‘nalishdagi hamkorligimizni tizimli asosga qo‘yishda muhim qadam bo‘ldi.

Markaziy Osiyoning eng yirik iqtisodiyotlaridan biri sifatida O‘zbekiston Germaniyaning mintaqadagi asosiy savdo-iqtisodiy sherigi va umuman, Yevropa Ittifoqining strategik hamkori hisoblanadi. 2024 yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekiston va Germaniya o‘rtasidagi ikki tomonlama tovar ayirboshlash hajmi qariyb 1,2 milliard yevroni tashkil etgani aloqalarimizning yuqori dinamikasidan dalolat beradi.

Bugungi kunda mamlakatimizda Germaniya kapitali ishtirokida 220 ga yaqin korxona muvaffaqiyatli faoliyat yuritmoqda. Ushbu kompaniyalar nafaqat sanoat tarmoqlarini rivojlantirish, balki yuqori texnologiyalar transferi hamda zamonaviy professional ta’lim tizimini joriy etish ishlariga ham salmoqli hissa qo‘shib kelmoqda.

Inson kapitaliga yo‘naltirilgan investitsiyalar O‘zbekiston va Germaniya o‘rtasidagi ko‘p qirrali hamkorlikning eng mustahkam poydevorlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Bugungi kunda O‘zbekistonda 400 mingga yaqin fuqaro nemis tilini o‘rganmoqda va bu Osiyo qit’asidagi eng yuqori ko‘rsatkich ekanini alohida g‘urur bilan ta’kidlash joiz.

Mamlakatimizdagi 19 ta maktab «Maktablar: kelajak hamkorlari» (PASCH) global tarmog‘iga a’zo bo‘lib, yosh avlodga zamonaviy bilim berishda peshqadamlik qilmoqda. Oliy ta’lim sohasida esa ikki davlat oliy o‘quv yurtlari o‘rtasida 74 ta istiqbolli qo‘shma loyiha muvaffaqiyatli amalga oshirilmoqda.

Bu boradagi eng yorqin va namunali misol sifatida 2022 yildan buyon jadal rivojlanib kelayotgan Myunxen texnika universiteti hamda «Yangi O‘zbekiston» universiteti o‘rtasidagi strategik hamkorlikni qayd etish mumkin. Ushbu sheriklik nafaqat akademik almashinuv, balki yuqori malakali kadrlar tayyorlash borasidagi umumiy intilishlarimizning amaliy ifodasidir.

Hurmatli hamkasblar!

Bugungi muzokaralarimizning asosiy diqqat markazida hamkorligimizning joriy holatini xolisona baholash, uning istiqbollarini belgilash hamda Markaziy Osiyo mamlakatlari va Germaniya o‘rtasidagi sheriklikning ustuvor yo‘nalishlarini kelishib olish masalalari turadi.

Shu munosabat bilan, Forum dasturi o‘zaro hamkorlikning eng muhim sohalarini qamrab oluvchi to‘rtta mavzuiy sessiyadan iborat etib belgilangan:

• 1-sessiya: Iqtisodiy hamkorlik va investitsiyaviy sheriklik;
• 2-sessiya: Texnologiyalar transferi, «yashil» energetika va muhim mineral xomashyo resurslari;
• 3-sessiya: Infratuzilma va transport-logistika bog‘liqligini rivojlantirish;
• 4-sessiya: Inson kapitaliga yo‘naltirilgan sarmoyalar va ta’lim sohasidagi hamkorlik.

Aziz do‘stlar!

Shuni alohida ta’kidlashni istardimki, bugungi Forum doirasidagi bahs-munozaralar va ishlab chiqiladigan amaliy tavsiyalar shunchaki nazariy xulosalar bo‘lib qolmaydi.

Ushbu takliflar joriy yilning fevral oyi yakunida Berlin shahrida bo‘lib o‘tadigan «Markaziy Osiyo – Germaniya» formatidagi tashqi ishlar vazirlari uchrashuvi kun tartibini boyitishga xizmat qilishi kutilmoqda. Shu ma’noda, bizning Forumimiz nafaqat ekspertlar almashinuvi maydoni, balki davlatlararo muloqotni mazmunan rivojlantirishga qaratilgan muhim tayyorgarlik mexanizmi hamdir.

So‘zimning yakunida, janob Manfred Xutererga va barcha ishtirokchilarga ko‘rsatilgan yuksak e’tibor hamda faol ishtirok uchun samimiy minnatdorlik bildirishga ijozat bergaysiz.

Ishonchim komil, bugungi fikr almashuvlar Markaziy Osiyo va Germaniya o‘rtasidagi sheriklikni yanada mustahkamlashga, Yevroosiyo mintaqasining ravnaqi, ochiqligi va barqarorligi yo‘lidagi amaliy hamkorlikka mustahkam zamin yaratadi.