Munozaraning birinchi yo‘nalishi Yevroosiyo transport aloqadorligi bo‘ldi. Shu nuqtayi nazardan, ODI Global global o‘zgarishlar geosiyosati markazi direktori Rebekka Nadin O‘rta koridorning o‘sib borayotgan salohiyatini ta’kidladi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, yo‘nalish bo‘yicha yuk tashish hajmi 2020-yildagi 0,8 million tonnadan 2025-yilda 4,1 million tonnaga oshgan, 2030-yilga borib esa yo‘lakning o‘tkazish qobiliyati 11 million tonnaga yetishi mumkin.
Shu bilan birga, Crossroads Central Asia prezidenti (Qirg‘iziston) Shairbek Jo‘rayev O‘rta yo‘lakni alohida transport loyihasidan ko‘ra kengroq ko‘rib chiqishni taklif qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, gap bir vaqtning o‘zida mintaqa ichidagi aloqalarni mustahkamlash va Markaziy Osiyoning global transport yo‘nalishlariga chiqishi haqida bormoqda.
Shu bilan birga, "Ykjam Hereket" kompaniyasining logistika va xalqaro operatsiyalar bo‘yicha rahbari (Turkmaniston) Aknur Saparova O‘rta yo‘lak faoliyatida kasbiy kompetensiyalarning o‘rniga e’tibor qaratdi. Gap, birinchi navbatda, xavflarni boshqarish, marshrutlash va tashishlarni raqamli qo‘llab-quvvatlash haqida ketmoqda.
Zamonaviy kuzatuv va monitoring tizimlari, uning so‘zlariga ko‘ra, tashishlarni yanada shaffof, logistika jarayonlarini esa bashoratliroq qiladi, bu esa xavf-xatarlarni boshqarish va ta’minot zanjirini boshqarish bo‘yicha mutaxassislarni tayyorlashga talabni shakllantiradi. Ekspert ta’kidlaganidek, bunday kompetensiyalarni rivojlantirish butun yo‘nalishning ishonchliligi va samaradorligini bevosita oshiradi.
Ishtirokchilar investitsiyaviy hamkorlikni kengaytirish va xalqaro investorlar uchun huquqiy muhitni rivojlantirish masalalariga alohida e’tibor qaratdilar.
Qozog‘iston Strategik tadqiqotlar instituti direktori o‘rinbosari Janar Gabdullina xalqaro kompaniyalarning Markaziy Osiyoga qiziqishi ortib borayotganini, ular uni alohida bozorlar yig‘indisi sifatida emas, balki tobora ko‘proq yagona investitsiya makoni sifatida qabul qilayotganini ta’kidladi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, bunga mintaqa mamlakatlarining xalqaro miqyosda tan olingan tartibga solish standartlari atrofida yaqinlashishi yordam bermoqda, bu esa milliy huquqiy an’analarni saqlab qolgan holda bir vaqtning o‘zida bir nechta mamlakatlarda biznesni sezilarli darajada osonlashtiradi.
Yevropa tiklanish va taraqqiyot bankining katta siyosiy maslahatchisi Devid Lyuis keltirgan ma’lumotlar bu dinamikaning amaliy tasdig‘i bo‘ldi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Markaziy Osiyo bank mas’uliyati doirasidagi eng tez rivojlanayotgan mintaqa bo‘lib, joriy yilda iqtisodiyotlarning o‘sishi 5 foizdan oshadi.
2025-yilda YETTB mintaqaga asosan xususiy sektor va mahalliy kompaniyalarga qariyb 2 milliard dollar yo‘naltirdi. Ekspertning ta’kidlashicha, bank mablag‘larining eng yirik oluvchisi yiliga 1 milliard dollardan ortiq mablag‘ bilan O‘zbekiston bo‘lib qolmoqda.
Muhokamaning "inson ko‘priklari"ga bag‘ishlangan yakuniy yo‘nalishi ta’lim, akademik almashinuv, kasbiy ko‘nikmalar va xavfsiz mehnat harakatchanligi masalalarini qamrab oldi.
Qirg‘iziston Milliy strategik tashabbuslar institutining ijtimoiy rivojlanish departamenti rahbari Aykumush Sarkobenova ushbu yo‘nalishlarni inson kapitalini rivojlantirishning yagona kun tartibi sifatida ko‘rib chiqishni taklif qildi.
U Buyuk Britaniya bilan ishlashning eng amaliy yo‘nalishi sifatida ingliz tili o‘qituvchilarini tayyorlashni ta’kidladi, chunki o‘qituvchilarning kasbiy salohiyatini mustahkamlash alohida o‘quvchilarni qo‘llab-quvvatlashga qaraganda, ayniqsa qishloq joylarda ancha ko‘proq odamlarni qamrab oladi.
Turkmaniston Strategik tadqiqotlar markazi katta ilmiy xodimi Bekdurdi Amansaryov allaqachon amalda bo‘lgan dasturlarga misollar keltirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Britaniya Kengashi ko‘magida mamlakatda ingliz tilini tezlashtirilgan tarzda o‘rganish dasturi amalga oshirilmoqda, bu dastur Buyuk Britaniya universitetlari bilan hamkorlikda bir nechta turkman oliy o‘quv yurtlarini qamrab oladi, "Chevening" stipendiya dasturi bitiruvchilari esa 2026-yilda Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va O‘zbekistondan kelgan ishtirokchilarni birlashtirgan mintaqaviy platformani ishga tushirdi.
Forum yakunlari bo‘yicha ishtirokchilar Markaziy Osiyo va Buyuk Britaniya o‘rtasidagi o‘sib borayotgan qiziqish ekspertlarga tayanishni talab qilishi, muhokamalar davomida ishlab chiqilgan takliflar esa qo‘shma tadqiqotlar va aniq loyihalar uchun asos bo‘lishi mumkinligi to‘g‘risida yakdil fikr bildirdilar.
Ishtirokchilar, shuningdek, platformani muntazam asosda o‘tkazish va Markaziy Osiyo va Buyuk Britaniya tahliliy markazlari o‘rtasidagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqalarni kengaytirish tarafdori ekanliklarini bildirdilar.
