Tadbir Markaziy Osiyo xalqaro instituti (MOXI) va Pokiston Islom Respublikasining O‘zbekistondagi elchixonasi hamkorligida tashkil etildi.

Forumda diplomatlar, hukumat rasmiylari, O‘zbekiston va Pokistonning yetakchi ilmiy-tadqiqot muassasalari vakillari, shuningdek, ilmiy hamjamiyat a’zolari ishtirok etdi.

Ishtirokchilar O‘zbekiston Prezidentining Islomobodga rejalashtirilgan tashrifi doirasida bo‘lajak oliy darajadagi uchrashuvlar uchun aniq takliflar ishlab chiqish maqsadida O‘zbekiston-Pokiston hamkorligining bugungi holati va istiqbollarini muhokama qildilar.

MOXI direktori Javlon Vaxabov o‘z kirish so‘zida Pokiston ikki milliarddan ortiq aholiga ega ulkan Janubiy Osiyo bozoriga "darvoza" bo‘lib xizmat qilishini, Markaziy Osiyo mamlakatlariga noyob iqtisodiy imkoniyatlarni taqdim etishini ta’kidladi. Shu bilan birga, mintaqa Pokistonga sarmoyaviy va sanoat kooperatsiyasidan tortib yangi bozorlarga chiqishgacha bo‘lgan keng ko‘lamli istiqbollarni taqdim etadi.

"Ikki tomonlama tovar ayirboshlash hajmi 2017-yildagi 36,5 million dollardan 2025-yilda qariyb 450 million dollarga yetdi - o‘n yildan kamroq vaqt ichida bu ko‘rsatkich o‘n ikki barobarga oshdi. Kelajakka nazar tashlaydigan bo‘lsak, ikki davlat o‘zaro tovar ayirboshlash hajmini 2 milliard dollarga yetkazish bo‘yicha ulkan, ammo real maqsadni qo‘ygan, bu maqsadga imkoniyatlar ko‘lami va umumiy majburiyatlarimiz hisobga olinsa, to‘liq erishish mumkin," - deya ta’kidladi Vaxabov.

Pokistonning O‘zbekistondagi elchisi Ahmed Faruq o‘z nutqida O‘zbekistonning mintaqa markazidagi qulay geografik joylashuvi, aholisining jadal o‘sib borayotganligi, Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan olib borilayotgan izchil siyosat mamlakatni Pokistonning muhim va ishonchli hamkoriga aylantirganligini ta’kidladi. Transport-iqtisodiy o‘zaro bog‘liqlikni mustahkamlash ikki tomonlama hamkorlikning muhim ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qolayotgani ta’kidlandi.

"Pokiston-O‘zbekiston temir yo‘li loyihasi mintaqaviy bog‘liqlikning asosiy drayveri hisoblanadi. Ushbu "asr loyihasi" Markaziy Osiyoni Arab dengizi bilan bog‘lash va Yevroosiyo transport yo‘laklarini, jumladan, Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston yo‘nalishini birlashtirish uchun yangi imkoniyatlar ochadi," - deya ta’kidladi Ahmed Faruq.

Pokistonlik diplomat, shuningdek, siyosiy va savdo munosabatlaridagi ijobiy sur’at bilan bir qatorda, gumanitar aloqalar va sayyohlik almashinuvlari kengayib borayotganligini, bu to‘g‘ridan-to‘g‘ri aviaqatnovlar, soddalashtirilgan viza tartiblari va turizmni targ‘ib qilish bo‘yicha qo‘shma sa’y-harakatlar bilan qo‘llab-quvvatlanayotganligini ta’kidladi.

Professor Zohir Aslam Janjua Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston Prezidenti etib saylanganidan so‘ng ikki tomonlama munosabatlar ortga qaytmas sur’at va strategik ahamiyat kasb etganligini ta’kidladi.

"O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari strategik sheriklikning sifat jihatidan yangi darajasiga ko‘tarildi va mintaqaviy xavfsizlik, o‘zaro bog‘liqlik va transport-logistika hamkorligini qamrab olgan yangi mazmun kasb etdi," - dedi Janjua.

Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti direktori Akram Umarovning qo‘shimcha qilishicha, so‘nggi yillarda erishilgan asosiy yutuqlardan biri 2025-yilda Strategik hamkorlik kengashini tuzish va ilm-fan, innovatsiyalar, professional ta’lim va yoshlar siyosatini qamrab olgan shartnomalarni imzolash orqali ikki tomonlama hamkorlikning institutsionallashuvi bo‘ldi.

Sind xalqaro strategik tadqiqotlar markazi ijrochi direktori Kazi M. Xalilullohning ta’kidlashicha, Islomobod mintaqaviy hamkorlik, o‘zaro bog‘liqlik va iqtisodiy integratsiyani global iqtisodiyotning tobora kuchayib borayotgan parchalanishi sharoitida o‘zgaruvchan xalqaro muhitga moslashishning asosiy vositalari sifatida ko‘radi.

O‘zbekiston va Pokiston o‘rtasidagi transport aloqalariga to‘xtalar ekan, Transport va logistikani rivojlantirish muammolarini oʻrganish markazi direktori Bekzod Xolmatov 2021-yilda Tranzit savdosi to‘g‘risidagi hukumatlararo bitimning imzolanishi ikki tomonlama iqtisodiy aloqalarga katta turtki berganligini ta’kidladi. Uning qo‘shimcha qilishicha, kelishuv haqiqiy katalizatorga aylandi: 2025-yil oxiriga kelib ikki tomonlama eksport va import yuklari hajmi 450 ming tonnaga yetdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 37 foizga ko‘pdir.

Pokiston Aloqa vazirligi kotibi o‘rinbosari Sayid Minxas Mahmud Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasidagi transport bog‘liqligini mustahkamlash bo‘yicha Pokiston tomonidan amalga oshirilayotgan amaliy qadamlar, O‘zbekistonning mintaqaviy tashabbuslarning asosiy hamkori va muvofiqlashtiruvchisi sifatidagi faol rolini ta’kidladi. Uning ta’kidlashicha, O‘zbekiston 2024-yil sentabr oyida imzolangan Tranzit va transport to‘g‘risidagi ko‘p tomonlama memorandumning depozitariysi hisoblanadi va uni amalga oshirish uchun mas’ul bo‘lgan qo‘shma ishchi guruhga raislik qiladi.

Bundan tashqari, Pokiston umumiy kelajak uchun mintaqaviy o‘zaro bog‘liqlik markazi direktori Tohir Faruk savdo yo‘nalishlarining kengayishi, temir yo‘l va avtomobil yo‘llari bilan bog‘liqlikning yaxshilanishi, energetika sohasidagi hamkorlikning rivojlanishi - jumladan, elektr uzatish va gaz quvurlari loyihalari har ikki mintaqada yangi iqtisodiy imkoniyatlar uchun sharoit yaratayotganini ta’kidladi.

"Oxir-oqibat, Markaziy va Janubiy Osiyo mintaqalararo bog‘liqligini mustahkamlash nafaqat strategik zarurat, balki umumiy mas’uliyathamdir. O‘zbekistonning Markaziy Osiyodagi yetakchi roli va Pokistonning Janubiy Osiyodagi asosiy hamkor sifatidagi mavqei bilan har ikki davlat butun mintaqa bo‘ylab millionlab odamlarga foyda keltiradigan hamkorlikning yangi davrini shakllantirishga munosibdir," - deya xulosa qildi Tohir Faruk.

Ishtirokchilarga ikki mamlakatda ishlab chiqarish va sanoat kooperatsiyasining yaxlit ekotizimini yaratishga qaratilgan qo‘shma farmatsevtika parkini tashkil etish rejalari haqida ham ma’lumot berildi. Shu nuqtayi nazardan, Ravalpindi Savdo-sanoat palatasi prezidenti Usmon Shavkat Toshkent farmatsevtika parki ushbu formatdagi hamkorlik uchun namunaviy platforma bo‘lib xizmat qilishini va 30 dan ortiq xalqaro ishlab chiqaruvchilarni qabul qilishini ta’kidladi.

O‘zbekiston Turizm qo‘mitasi Xalqaro aloqalar va reytinglar bilan ishlash boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari Farrux Ermatov ikki davlat o‘rtasida turizm ko‘rsatkichlari barqaror o‘sib borayotganligini ma’lum qildi. 2024-yilda Pokistondan O‘zbekistonga 6 mingga yaqin sayyoh tashrif buyurgan bo‘lsa, 2025-yilda bu ko‘rsatkich 19 mingga yaqinlashib, 200 foizdan ortiq o‘sishni ko‘rsatdi. Uning ta’kidlashicha, bu Pokistonning O‘zbekistonga sayyohlik yo‘nalishi sifatida qiziqishi ortib borayotganini aks ettiradi.

Tog‘-kon sanoati ham ikki tomonlama hamkorlikning istiqbolli yo‘nalishi sifatida qayd etildi. Shu munosabat bilan Pokiston Savdo vazirligi kotibi o‘rinbosari Mariya Kazi O‘zbekistonning tog‘-kon sanoati va foydali qazilmalar sohasidagi tajribasiga qiziqish bildirdi va ushbu sohada amaliy sheriklikni rivojlantirishni taklif qildi.

Progressiv islohotlar markazi bosh ilmiy xodimi Islomxon Gafarov Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik nafaqat infratuzilma loyihalari bilan cheklanib qolmasligi, balki gumanitar, madaniy va umumiy qadriyatlarga asoslangan aloqalarni mustahkamlashni ham talab qilishini ta’kidladi.

Umuman olganda, ishtirokchilar O‘zbekiston va Pokiston sheriklikni chuqurlashtirish, Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasidagi hamkorlikni kengaytirishga strategik sodiqligini yana bir bor tasdiqladilar hamda bo‘lajak oliy darajadagi uchrashuvlar bo‘yicha qator aniq takliflarni ilgari surdilar.